Yaklaşık üçte ikisi okyanustan oluşan Arktik, uzun ışık ve karanlık dönemleri, eriyen buzullardan beslenen tatlı su kaynakları ve endemik türleriyle dünyanın en özgün ekosistemlerinden biri olarak kabul ediliyor. Ancak bölgedeki değişen iklim koşulları, özellikle Barents Denizi gibi pek çok deniz memelisi ve kuş türü için kritik bir habitat olan alanlarda yaşamı zorlaştırıyor.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin (NOAA) 2025 Arktik Raporu'na göre, Ekim 2024 ile Eylül 2025 arasındaki dönemde Arktik'teki yüzeye yakın hava sıcaklıkları 1900 yılından bu yana en yüksek seviyelerine ulaştı. Ölçüm tarihleri boyunca son 10 yılın tamamı, tarihteki en sıcak yıllar olarak kaydedildi.

2 kat

2006 yılından bu yana Arktik'teki yıllık sıcaklık artışı, küresel ortalamanın iki katından fazla gerçekleşti.

Aynı dönemde (Ekim 2024 - Eylül 2025), Arktik'teki toplam yağış miktarı rekor seviyelere ulaştı. Kış, bahar ve sonbahar mevsimlerindeki yağış miktarı ise 1950'den bu yana ölçülen en yüksek beş değer arasında yer aldı.

Deniz buzu kaybı ve yaban hayatı üzerindeki etkiler

Deniz buzu kaybı; kutup ayıları, morslar ve foklar dahil olmak üzere birçok Arktik türünün davranışlarını ve göç modellerini değiştirdi. Marine Mammal Commission, avlanma, dinlenme ve üreme gibi temel faaliyetler için deniz buzuna bağımlı olan türlerin, buzların çekilmesi nedeniyle daha uzun mesafeler kat etmek zorunda kaldığını değerlendirdi.

Artan seyahat mesafeleri hayvanların daha fazla enerji harcamasına, üreme başarısının düşmesine ve popülasyon azalma riskinin artmasına neden oluyor. Ayrıca, bazı türlerin insan yerleşimlerine daha sık yaklaşması, insan-yaban hayatı çatışması riskini artırıyor.

Türkiye'nin bilimsel araştırma seferi

Cumhurbaşkanlığı himayesinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumluluğunda ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Polar Araştırma Enstitüsü (KARE) koordinasyonunda 6. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi düzenlendi. Barents Denizi'ndeki sefer sırasında araştırmacılar; kutup ayıları, kambur balinalar, beluga balinaları, mors kolonileri, çeşitli fok türleri ve ren geyiklerini doğal yaşam alanlarında gözlemledi.

6. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, gözlem ve örnekleme yoluyla elde edilen verilerin, Arktik ekosistemindeki değişimleri izlemeye ve iklim değişikliğinin kutup yaban hayatı üzerindeki etkilerini daha iyi anlamaya katkıda bulunmayı amaçladığını belirtti. Özsoy, özellikle Arktik'te yaşayan hayvanlar ve deniz yaşamı için olumsuz sonuçların belirginleştiğini, bunun da bilimsel çalışmaları ve sürdürülebilir uzun vadeli izlemeyi çok önemli hale getirdiğini ifade etti.