Çin; dünya genelindeki insansız hava araçları, elektrikli araçlar, lityum iyon piller ve güneş hücrelerinin yüzde 70'ini üretiyor. Ülkede kullanılan endüstriyel robot sayısı, dünyanın geri kalanının toplamından daha fazla. Ayrıca Çin, tıp alanındaki kayıtlı klinik deney sayısında Amerika Birleşik Devletleri'ni geride bıraktı.
Ülkede teknoloji odaklı stratejik değişimler hız kazanıyor. Çin hükümeti, 2025 yılına kadar önemli atılımlar yapmayı ve 2030 yılına kadar dünyada liderlik konumuna ulaşmayı hedefleyen bir yapay zeka planı yayımladı. Çinli Moonshot firması, Temmuz ayında Amerikan rakipleriyle benzer performans gösteren ancak çok daha düşük maliyetli bir yapay zeka modeli piyasaya sürdü.
Sektörel kapasite ve pazar liderliği
Otomotiv sektöründe Çinli BYD şirketi, yakın zamanda dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi olarak Tesla'yı geride bıraktı. Enerji alanında ise 2023 yılında Çin, Amerika Birleşik Devletleri'nin tüm tarihinde kurduğundan daha fazla güneş enerjisi kurulumu gerçekleştirdi. Çin'in gemi yapım kapasitesi ise Amerika Birleşik Devletleri'nin yaklaşık 200 katı seviyesinde bulunuyor.
Dünya genelindeki insansız hava araçları, elektrikli araçlar, lityum iyon piller ve güneş hücrelerinin üretimi
Yapay zeka alanındaki gelişmelere dair değerlendirmelerde, 01.AI şirketinin CEO'su Kai-Fu Lee, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin'in artık iki farklı evren olduğunu belirtti. Lee, Çin'in yapay zeka planını ulusal inovasyona yönelik 'tüm imkanların seferber edildiği bir yaklaşım' olarak nitelendirdi. Lee ayrıca, 2018 yılında yayımladığı 'AI Superpowers' adlı kitabında, jeopolitik manzaranın Çin lehine değişeceği yeni bir dünya düzeni öngörmüştü.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, teknolojiyi uluslararası rekabetin ana savaş alanı olarak tanımladı. Xi'nin görüşlerine paralel olarak, Avrupa'dan bir diplomat, Şi Cinping ve danışmanlarıyla toplantılara katıldıklarını, bu görüşmelerde kendilerini 'dünyanın şampiyonları gibi hissettiklerini' ve her biriyle mücadele edebileceklerini düşündüklerini ifade etti.
Küresel denge ve jeopolitik değişimler
Georgetown Üniversitesi ve CFR bünyesinde Çin uzmanı olarak çalışan Rush Doshi, eğer Amerika Birleşik Devletleri yapay zeka, biyoteknoloji ve robotik gibi bir sonraki endüstri dalını kaybederse, bunun güç dengesini geri dönülemez şekilde değiştireceğini söyledi. Bir Amerikan yöneticisi, Washington'daki yetkililerin biyoteknolojinin bir sonraki elektrikli araç dalı olmasından endişe duyduğunu ve yeteneklerin Çin'e geri döndüğünü belirtti.
Amerika Birleşik Devletleri'nin uluslararası onay oranının, Alliance of Democracies tarafından yapılan bir dünya çapındaki ankete göre son iki yılda yaklaşık kırk puan düştüğü kaydedildi. Ekonomist Gao Shanwen ise Washington, D.C.'de yaptığı konuşmada, Çin'in resmi büyüme oranının her zaman yüzde beş civarında olacağını ileri sürdü.
Siyasi gelişmeler de bu süreçte rol oynuyor. Donald Trump, Nisan 2025'te 'Kurtuluş Günü' kapsamında geniş kapsamlı bir gümrük vergisi programı açıkladı. Trump'ın yardımcısı Stephen Miller, uluslararası düzenin 'güç tarafından yönetildiğini' ifade etti. Öte yandan, Pekin'deki Renmin Üniversitesi'ne bağlı bir düşünce kuruluşu, 'Trump'a Teşekkürler' başlıklı raporunda, Donald Trump'ın politikalarının bir imparatorluğun alacakaranlığını hızlandırdığını savundu.
