Muhafazakar Parti, bir sonraki seçimde iktidara gelmesi durumunda İngiltere'de yabancı uyruğlulara yönelik sosyal konut sağlanmasını sonlandırmayı vaat etti. Parti lideri Kemi Badenoch, hükümet kurması halinde bu politikayı uygulayacağını taahhüt etti.
Önerilen plan kapsamında, Birleşik Krallık, İrlanda veya AB vatandaşı olmayan tüm yabancı uyruğlular için yeni kiralamalar sonlandırılacak. Ayrıca, her iki tarafın da Birleşik Krallık, İrlanda veya AB vatandaşı olmadığı çiftlerin mevcut kiralamaları da sona erecek. Muhafazakar Parti'ye göre bu adım, Birleşik Krallık aileleri için tahmini 228.144 konutun boşalmasını sağlayacak.
Yeni düzenlemeye göre, hak sahibi olmayan kiracıların altı ay içinde evlerinden çıkmaları beklenecek. Mevcut sosyal konutlarda yaşayan ve Birleşik Krallık, İrlanda veya AB vatandaşı olmayan tek kişiler konut haklarını kaybedecek. Her iki bireyin de Birleşik Krallık veya AB vatandaşı olmadığı ve AB yerleşik statüsüne (settled status) sahip olmadığı çiftler de sosyal konut hakkını kaybedecek.
Düzenleme kapsamında, AB yerleşik statüsüne sahip olanların tahliye edilmeyeceği belirtiliyor. Birleşik Krallık vatandaşları ve AB yerleşik statüsüne sahip olanlar gelecekteki kiralamalar için uygun sayılırken, yerleşik statüsü bulunmayan yeni AB vatandaşları bu kapsamda olmayacak.
Mevcut durumda, yerleşik statüsüne, mülteci statüsüne veya belirli insani korumalara sahip yabancı uyruğlular sosyal konut için hak sahibi olabiliyor. Sığınmacılar ise, aile içi şiddet gibi istisnai durumlar haricinde sosyal konut için uygun görülmüyor.
Siyasi tepkiler ve eleştiriler
Muhafazakar Parti, İşçi Partisi'nin göç yönetimini kaybettiğini ve bunun sonucunda Birleşik Krallık ailelerinin konut bekleme listelerinde kaldığını iddia etti. Muhafazakar Parti Gölge Çalışma ve Emeklilik Bakanı Helen Whately, Birleşik Krallık'ın göç ve refah harcamaları konusunda kontrolü kaybettiğini belirtti. Whately ayrıca, 'Britanya'yı eviniz yapmak, çalışarak, vergi ödeyerek ve entegre olarak kazanılmalıdır' dedi. Whately ayrıca, 'Britanya dünyanın nakit makinesi olamaz' ifadesini kullandı.
İşçi Partisi, Muhafazakar Parti'nin bu politikasını 'Reform partisinden kopyalanmış, ciddiyetten uzak ve işlevsiz bir öneri' olarak tanımladı ve önerinin, Muhafazakar Parti'nin kendilerinin yarattığı konut krizini çözmeye yönelik hiçbir şey yapmadığını savundu. İşçi Partisi ayrıca, bu politikanın öncelikle mültecileri ve ülkeye katkıda bulunmuş uzun süreli Birleşik Krallık sakinlerini etkileyeceğini ve daha fazla aileyi evsizlik riskiyle karşı karşıya bırakacağını ifade etti.
Reform UK lideri Nigel Farage, partisinin iktidara gelmesi durumunda yabancı uyruklu kiracıların üç ay içinde özel konut bulmalarını zorunlu kılacağını ve aksi takdirde olası sınır dışı edilme süreçleriyle karşılaşabileceklerini söyledi. Reform UK İçişleri Sözcüsü Zia Yusuf ise Muhafazakar Parti'yi kendi partilerinin politikasını kopyalamaya çalışmakla suçladı ancak önerilen yasağın AB yerleşik statüsüne sahip olanları kapsamaması nedeniyle yeterince ileri gitmediklerini iddia etti. Yusuf, Kemi Badenoch'un yeni politikasının on binlerce AB vatandaşı yabancının Britanya vergi mükellefleri tarafından finanse edilen sosyal konutlarda oturmasına izin verdiğini öne sürdü. Reform UK'in sosyal konutları kesinlikle Britanya vatandaşları için sağlayacağını belirtti.
Konut verileri ve sivil toplum görüşleri
Birleşik Krallık'taki sosyal konut bekleme listesindeki hane sayısı (Mart 2025 itibarıyla)
Hükümetin son verilerine göre, Mart 2025 itibarıyla Birleşik Krallık'ta sosyal konut bekleme listelerinde 1,34 milyon hane bulunuyor. 2024-25 döneminde yapılan yeni sosyal kiralamaların ana kiracılarının %89'u veya 233.000'i Birleşik Krallık vatandaşıydı. Aynı dönemde, yeni sosyal kiralamaların %2,3'ü mültecilere verildi. 800 mülteci Birleşik Krallık vatandaşı iken, geri kalan 3.900 mülteci Birleşik Krallık vatandaşı olmayanlardan oluştu. Yeni sosyal kiralamalarda en yaygın mülteci milliyeti Afganistan iken, ikinci sırada Ukrayna yer aldı.
Konut ve evsizlik üzerine çalışan Shelter adlı kuruluş, sosyal konut için uygunluk konusunda halihazırda katı kurallar olduğunu ve konutların geldiği anda insanlara verilmediğini belirtti. Shelter CEO'su Sarah Elliott, konut krizinin sosyal konuta kimlerin erişdiğiyle değil, art arda gelen hükümetlerin yeterli sayıda uygun fiyatlı sosyal konut inşa edememesiyle ilgili olduğunu söyledi. Elliott, bu planların onlarca yıldır bu evlerde yaşayan binlerce aile ve emekli de dahil olmak üzere insanları evlerinden sert bir şekilde çıkaracağını ifade etti.
Muhafazakar Parti, 2024 yılında yabancı uyruğuların sosyal konut hakkı kazanmadan önce Birleşik Krallık'ta 10 yıl yaşamalarını zorunlu kılma planlarını değerlendiriyordu.
