Türkiye Büyük Millet Meclisi, PKK (Kürdistan İşçi Partisi) üyelerine şartlı af veya af beklentisi sunan bir yasayı kabul etti. Resmi adı 'Ulusal Dayanışma ve Sosyal Entegrasyonun Güçlendirilmesi Çerçeve Yasası' olan düzenleme, PKK'nın silahsızlanmasını ve feshedilmesini kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) ve pro-Kürt Demokratik Eşitlik Partisi (DEM) tarafından ortaklaşa yürütülen girişim sonucunda mecliste oylamaya sunulan yasa, 592 milletvekilinden 468'inin olumlu oyuyla geçti. Yasa, genel bir af öngörmüyor ve PKK'nın tarihi lideri Abdullah Öcalan'ın kaderini belirlemiyor.
Şartlar ve İstisnalar
Yasa, eski PKK militanlarının cezai takibinin askıya alınmasını öngörüyor. Mahkûmların kovuşturmanın kalıcı olarak düşürülmesi için beş veya on yıl boyunca kendilerini kanıtlamaları gerekiyor. 15 yıla kadar hapis cezalarında cezanın infazı beş yıl, daha uzun süreli veya müebbet hapis cezalarında ise on yıl askıya alınıyor.
Düzenleme, cinayet veya diğer ağır suçlardan hüküm giyenlerin yanı sıra 1 Haziran 2005 tarihinden önce müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılanları kapsam dışı bırakıyor. 1999'dan beri cezaevinde bulunan Abdullah Öcalan da bu aftan yararlanamıyor. Yasadan yaklaşık 3.500 ila 3.600 tutuklunun faydalanabileceği belirtiliyor.
Yasanın uygulanması, Türk istihbarat teşkilatı MİT'in PKK'nın tam silahsızlanmasını ve feshedilmesini teyit etmesine bağlı. Bu tespitin ardından Milli Güvenlik Kurulu'ndan resmi onay alınması gerekiyor. PKK, 2025 yılında silahlı mücadeleyi sonlandıracağını duyurmuştu.
Eleştiriler ve Tepkiler
Diyarbakır'dan hukuk profesörü Vahap Coşkun, son 30 yılda PKK'yı silahsızlandırmaya yönelik 13 girişim olduğunu ancak hiçbirinin bugünkü kadar ilerlemediğini belirtti. Ancak Coşkun, yasanın geçmesinin 'Kürt sorununun çözüldüğü' anlamına gelmediğini vurguladı. Siyaset bilimci Berk Esen de yasanın Kürt sorunu için somut demokratik çözümler sunmadığı eleştirisinde bulundu.
Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, yasayı 'tamamen yetersiz' bulduğunu ifade ederken, İyi Parti milletvekili Ayyüce Türkes, yasanın hızlandırılmış süreçten geçirilmesini eleştirdi ve Abdullah Öcalan'a 'Babymörder' ('bebek katili') dedi. PKK ise yayınladığı yazılı açıklamada yasayı 'tamamen yetersiz' bularak, sürecin devamı için Öcalan'ın serbest bırakılması gerektiğini savundu.
Abdullah Öcalan, silahsızlanma sürecini 'bin kilometrelik yoldaki ilk adım' olarak nitelendirdi. Kürt Araştırmaları Merkezi Direktörü Reha Ruhavioglu ise sürecin temposunun açıkça Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından belirleneceğini kaydetti.
Bölgesel ve Hukuki Etkiler
Yasa, Türkiye'nin bölgedeki güçlü bir aktör olarak rolünü güçlendirmeyi amaçlıyor ve Kuzey Suriye'deki Kürt SDF birliklerinin statüsünü etkileyebilir. Ayrıca, 'terör propagandası' ve 'PKK faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlar' ile ilgili maddelerin uygulanması durumunda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) serbest bırakılmasını talep ettiği eski cumhurbaşkanı adayı Selahattin Demirtaş'ın tahliyesine yol açabilir.
1984'ten bu yana PKK ve Türk güçleri arasındaki çatışmalarda 40.000'den fazla kişi hayatını kaybetti.
